In 2025 heb ik drie teksten geschreven die langs verschillende wegen voortbouwen op inzichten die ik met collega’s van verschillende Europese universiteiten heb verkend toen wij een projectaanvraag schreven voor een Green Deal subsidie. De subsidie werd uiteindelijk niet aan ons toegekend, maar onze ideeën zijn inmiddels wel als een position paper gepubliceerd in het tijdschrift Higher Education for the Future.

Naast mijn afscheidsrede en mijn focusartikel in het Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte is nu op de valreep ook de derde publicatie nog in 2025 verschenen in het Vlaamse tijdschrift Ethiek & Maatschappij.

In dit artikel onderzoek ik hoe een transformatie van de universiteit de ‘knowledge-action gap’ zou kunnen overbruggen, de kloof die niet alleen een kloof tussen kennis en handelen is, maar ook een kloof tussen onderzoek en toepassing en tussen wetenschap en maatschappij.

Ik betoog dat wetenschappelijke expertise vroeger een creatieve en intelligente omgang met onwetendheid was, maar onder druk van het New Public Management is veranderd in het vermeende vermogen om nuttige antwoorden te geven op maatschappelijke vraagstukken.

Vervolgens onderzoek ik de relatie tussen wetenschap en technologie, met de focus op de rol die interfaces spelen in de bemiddeling tussen ons en de wereld. Ik leg nadruk op het besef dat er een groot verschil is tussen materiële en communicatieve interfaces. Hoewel de moderne wetenschap, door haar verwevenheid met technologie, heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van materiële interfaces die onze levensstandaard enorm hebben verbeterd, heeft de inherente epistemische arbeidsverdeling in de moderne wetenschap de ontwikkeling van betere communicatieve interfaces juist belemmerd.

Onze sociale intelligentie, om een ​​term van John Dewey te lenen, hangt niet af van interventies die werken, maar van ons vermogen om samen te werken, om werkelijk een “wij” te worden. De universiteit van de toekomst zal daarom bij moeten dragen aan de ontwikkeling van een alomvattend inclusief “wij”. Zij zal het hart van de samenleving moeten zijn, de politieke arena waarin wij – al ploeterend – een thuisbasis realiseren voor onze democratie. Want ethiek en wetenschap zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Lees het artikel op de website van Ethiek & Maatschappij of hier op mijn website.