De Vereniging tot Bevordering van de Studie der Pedagogiek bestaat 100 jaar en daarom vieren ze feest met een congres. Ze hebben mij gevraagd het congres met een laatste keynote af te sluiten.

Dat doe ik graag, juist omdat ik zo gecharmeerd ben van de oorspronkelijk Griekse betekenis van het woord ‘pedagoog’: een slaaf die meeloopt.

In het oude Griekenland was een pedagoog een slaaf die een meeloper was: hij begeleidde welgestelde kinderen van en naar school. Dit oorspronkelijke beeld van de pedagoog is ook voor de pedagogen van de 21e eeuw van grote betekenis, zoals ik in deze afsluitende keynote zal betogen. Dat vraagt om een analyse van het begrip “slaaf”, maar vooral ook om een analyse van wat het betekent om een “meeloper” te zijn. Wat doe je als pedagoog, als ouder of leerkracht, maar ook als kind, jongere of leerling als je meeloopt? Wat doe je als je samen wandelt? En wat betekent dit voor onze wederzijdse verantwoordelijkheden, voor onze motivatie, voor de weg en voor de bestemming? Op deze vragen valt een heel verhelderend licht te schijnen vanuit dat oude beeld van die slaaf die meeloopt.

Libréon organiseert voor al haar werknemers jaarlijks een Libréondag. Omdat mijn werk nauw aansluit bij de besturingsfilosofie van Libréon, hebben ze mij gevraagd om op die dag een voordracht te verzorgen over de betekenis van werken vanuit vertrouwen. Dat doe ik graag.

Eigenlijk doen bestuurders, docenten en leerlingen precies hetzelfde: omgaan met andere mensen. In die omgang zijn we allemaal elkaars pedagoog en allemaal elkaars leerling. Precies op dit punt is een school een fantastische microsamenleving waarin we die omgang met elkaar waarmaken. Dat lukt alleen als we allemaal durven toegeven dat samenleven, samenwerken en samenleren fundamenteel gebaseerd is op vertrouwen. En vertrouwen kun je niet verdienen. Dat kun je alleen krijgen. Door het zelf te geven. Dat vraagt om een mentaliteit die minder goed past bij de cultuur binnen het onderwijs. 

VINCI-Toponderwijs organiseert een jubileumeditie van Sterk VVE, een samenwerking van meerdere (middel)grote steden. Het thema van de bijeenkomst is mondelinge taalvaardigheid en dat gaat dan natuurlijk ook over het stellen van goede vragen.

Ze willen graag een filosoof horen spreken over wat nu eigenlijk een goede vraag is. Dat zal ik doen, met een verhaal over Socrates voor wie goede vragen educatieve aanjagers zijn, vooral omdat het vragen zijn die je net zo goed aan jezelf als aan anderen stelt. En niemand die het antwoord weet.