14 december 2025: Over de macht der gewoonte

Het Humanistisch Verbond in Friesland (Fryslân) organiseert onder de titel Tussen Onverschilligheid en Fanatisme een reeks lezingen filosofie voor een breed publiek. Ze hebben mij uitgenodigd een voordracht te houden over de relatie tussen leiders en volgelingen. Een mooi thema.

Leiders en volgelingen creëren samen onfortuinlijke machtsrelaties doordat alle betrokkenen zich laten leiden – en misleiden – door de macht der gewoonte. Hegel schreef hier al over toen hij het over de dialectiek van de relatie tussen heer en slaaf had. Als we ons voldoende helder realiseren dat de macht der gewoonte het echte werk doet, creëren wij de ruimte die tussen fanatisme en onverschilligheid opgezocht en gevonden kan worden. Want zowel de fanaticus als de onverschillige accepteert de macht der gewoonte als een onveranderlijk gegeven. Maar gewoontes zijn niet onveranderlijk. We kunnen ze afleren.

24 november 2025: Waarom zou je een wetenschap willen van opvoeden en opgroeien?

Bij het verschijnen van Opvoeden en opgroeien. Handboek pedagogiek hebben de auteurs mij gevraagd om met een prikkelende keynote de paneldiscussie aan te zwengelen voordat het eerste exemplaar overhandigd zou worden aan Ahmed Aboutaleb, bestuursvoorzitter van Jeugdzorg Nederland.

Foto: Robert Tjalondo

In mijn keynote betoog ik dat er serieus behoefte is aan intelligente aandacht voor opvoeden en opgroeien, maar dat de vorm die we in de huidige kennissamenleving aan die aandacht geven, niet deugt. Empirisch onderzoek doen naar de relaties tussen afhankelijke en onafhankelijke variabelen in populaties met onbepaalde grenzen zet ouders en kinderen in concrete opvoedingspraktijken op 0-3 achter.

Foto: Robert Tjalondo

3 november 2025: Onderwijs vanuit vertrouwen of wantrouwen?

Het Centre for Teaching and Learning van NHL Stenden organiseert een driedaags Onderwijs Innovatie Festival onder de titel Time to slow down.

Ik mag dat openen met een voordracht waarin ik de aanwezigen zal uitdagen terug te gaan naar het waarom van onderwijs. Daarbij zal ik focussen op ons hogere onderwijs en me afvragen waarom we dat onderwijs organiseren tussen de muren van scholen, collegezalen, werkgroepruimtes en klaslokalen. En waarom sluiten we al die onderwijsactiviteiten eigenlijk altijd af met een toets?

30 oktober 2025: Filosofisch Diner

De Filosofiegroep Gemert organiseert een Filosofisch Diner rondom mijn werk van de afgelopen 15 jaar. Voorafgaand en tussen de gangen door zal ik steeds even het woord voeren om vervolgens de diverse tafels aan het denken te zetten over een stelling. De stellingen zullen betrekking hebben op de centrale vraag hoe we toch in hemelsnaam samen wijs genoeg met onze toekomst om zullen kunnen leren gaan.

En dat op de avond na de Tweede Kamerverkiezingen… Dat belooft wat!

30 oktober 2025: Zullen we het voortaan zonder examens doen?

Het platform vo-ho Arnhem-Nijmegen organiseert een conferentie over toetsen: Is het voor een cijfer? Dat zal dan natuurlijk gaan over het centrale eindexamen dat een brug probeert te zijn tussen voortgezet en hoger onderwijs maar in feite vooral de kloof markeert.

Ik mag aan een panelgesprek deelnemen en heb me voorgenomen om zo ontregelend mogelijk alarm te slaan. We hebben namelijk in het formele onderwijs van toetsen een geïsoleerde activiteit gemaakt. Daarmee vervormen we niet alleen het toetsen zelf, en ook niet alleen het leren en ontwikkelen, maar vooral onze gemeenschappelijke omgang met de kwaliteit van onze handelings- en oordeelsvaardigheden.