Het Humanistisch Verbond in Friesland (Fryslân) organiseert onder de titel Tussen Onverschilligheid en Fanatisme een reeks lezingen filosofie voor een breed publiek. Ze hebben mij uitgenodigd een voordracht te houden over de relatie tussen leiders en volgelingen. Een mooi thema.

Leiders en volgelingen creëren samen onfortuinlijke machtsrelaties doordat alle betrokkenen zich laten leiden – en misleiden – door de macht der gewoonte. Hegel schreef hier al over toen hij het over de dialectiek van de relatie tussen heer en slaaf had. Als we ons voldoende helder realiseren dat de macht der gewoonte het echte werk doet, creëren wij de ruimte die tussen fanatisme en onverschilligheid opgezocht en gevonden kan worden. Want zowel de fanaticus als de onverschillige accepteert de macht der gewoonte als een onveranderlijk gegeven. Maar gewoontes zijn niet onveranderlijk. We kunnen ze afleren.

Bij het verschijnen van Opvoeden en opgroeien. Handboek pedagogiek hebben de auteurs mij gevraagd om met een prikkelende keynote de paneldiscussie aan te zwengelen voordat het eerste exemplaar overhandigd zou worden aan Ahmed Aboutaleb, bestuursvoorzitter van Jeugdzorg Nederland.

In mijn keynote betoog ik dat er serieus behoefte is aan intelligente aandacht voor opvoeden en opgroeien, maar dat de vorm die we in de huidige kennissamenleving aan die aandacht geven, niet deugt. Empirisch onderzoek doen naar de relaties tussen afhankelijke en onafhankelijke variabelen in populaties met onbepaalde grenzen zet ouders en kinderen in concrete opvoedingspraktijken op 0-3 achter.