8 april 2022: Over wat werkt en wie werkt

Optimus is een stichting voor primair onderwijs in Noord-Brabant. Zij organiseren een studie-tweedaagse voor hun directeuren en zij hebben mij gevraagd of ik een inleiding wil verzorgen om een gesprek op gang te brengen over de storende dichtomisering – zoals de bestuurder van Optimus het noemt – die het gesprek over onderwijs vaak domineert. Ja, evidence informed is belangrijk, maar praktische wijsheid ook. Ja, cognitieve ontwikkeling doet er toe, maar de ontwikkeling van de wil ook. En het zou mooi zijn als ik iets zou kunnen vertellen over de rol van vertrouwen in het organiseren van onderwijs.

Ik ga hier graag op in, want als ik me ergens aan stoor dan is het wel aan de nare polarisatie die de onderwijswereld teistert. Geregeld word ik in het kamp geplaatst van de onwetenschappelijke fantasten omdat ik meen dat het huidige onderwijsbestel failliet is en we dringend behoefte hebben aan een radicale onderwijsvernieuwing. En ja, dit klopt, ik ben radicaal. Maar ook genuanceerd.

5 april 2022: Gezond verstand voor social workers

De opleiding Social Work van de HAN organiseert een opleidingsdag voor al hun docenten. Ze hebben mij gevraagd of ik een inleiding kan verzorgen die hen ‘aan’ zet. Dat doe ik graag door het te hebben over het ontwikkelen van gezond verstand, dat in mijn analyse een alternatief is dat ons kan helpen te ontsnappen aan de tegenstelling tussen professionele en persoonlijke ontwikkeling.

Dit is de tekst die in de uitnodiging staat:

We praten in het opleiden van maatschappelijk werkers veel over professionalisering en over persoonlijke ontwikkeling. Hoe verhoudt dat tweetal zich tot elkaar en tot ons gezonde verstand? Wat is gezond verstand eigenlijk? Hebben mensen dat gewoon of is het ook een vermogen dat ontwikkeld kan worden? Ik zal een verhaal vertellen over ons gezonde verstand, waarom het nodig en goed is om het te ontwikkelen en hoe ons dat kan helpen om professionalisering en persoonlijke ontwikkeling beter te integreren. Dat dat nodig is, juist in het maatschappelijk werk, zal ik aan de hand van een aantal verlammende onderscheidingen laten zien.

17 maart 2022: Zou kinderopvang efficiënt en effectief moeten zijn?

De beroepsvereniging directeuren kinderopvang organiseren een inspiratiedag die aanvankelijk zou plaatsvinden in november 2021. Vanwege de corona-maatregelen is die dag verplaatst naar 17 maart 2022. Dat pakt misschien wel goed uit, omdat de nieuwe regering interessante plannen heeft met de kinderopvang.

Tijdens de dag geven Doret de Ruyter en ik inleidingen. Ik ga het in mijn voordracht hebben over de rol die efficiëntie en effectiviteit als waarden spelen en zouden moeten spelen in de kinderopvang.

Nederland is een supergoed georganiseerd land waarin we over alles nadenken en ons best doen om alles zo goed mogelijk te laten functioneren. Zoek maar eens rond naar een stukje land zonder bestemming, waar nog niets mee gedaan is, waar het een rommeltje is, of, misschien erger: een ongeorganiseerde bende! Bijna niet te vinden. Alles is efficiënt en effectief. Alles.

Ook de kinderopvang? Ja. We denken immers ook over de kinderopvang na en ook die willen we zo goed mogelijk organiseren.

Daar komen we dan wel een interessante uitdaging tegen. Want hoe belangrijk zijn efficiëntie en effectiviteit in de kinderopvang? Kunnen we goed nadenken over de bedoeling van kinderopvang als onze manier van nadenken vooral functioneel en instrumenteel is, en als efficiëntie en effectiviteit onze belangrijkste waarden zijn?

Wie de vraag stelt, geeft bijna al antwoord. Nee, het gaat in de kinderopvang niet primair om de resultaten. De kinderopvang levert geen product. Ik zal laten zien dat we het gesprek over de kwaliteit van de kinderopvang veel beter kunnen voeren als we op een niet-instrumentele manier nadenken over de waarde van onze kinderomgang.

16 maart 2022: I can’t do it on my own

Corona heeft lange tijd veel stilgelegd, onder andere ook mijn gewoonte om op mijn website de agenda van mijn lezingen en voordrachten bij te houden. Ik ga de draad weer eens oppakken, om een indruk te geven van mijn bijdragen aan het nadenken over kwesties die mij na aan het hart gaan.

En, ja, mijn bijdragen zijn doorgaans bijdragen aan het nadenken over kwesties. Dat is wat ik kan. Dat is wat mij past als filosoof. En in het voetspoor van John Austin geloof ik in dit bijzondere vermogen van de talige diersoort die wij zijn: wij Doen Dingen met Woorden.

Dat sluit mooi aan bij deze (post-corona)-activiteit. Mieke Boon nodigde mij na het lezen van “Ik kan het niet alleen” uit om een guest lecture te verzorgen in het kader van een cursus die zij organiseert voor het University College Twente over ” the philosophical and educational challenges of combining engineering sciences, design, and liberal education.”

“Ik kan het niet alleen” (ook verschenen in het Engels) gaat over een incoherentie in ons moderne mensbeeld, waarin zowel sprake is van het besef dat (1) wij allen een buitengewoon klein en kwetsbaar deel zijn van iets dat ontzaglijk veel groter is dan onszelf, zowel in materiële, sociale als existentiële zin, als van een (2) hyperindividualistische levenstaak, dat ieder van ons het eigen leven op eigen kracht tot een succes moet maken. Ik betoog dat de coherentie opgeheven kan worden als we ons realiseren dat onze zelforganisatie een gezamenlijk project is. En ik betoog dat onze zelforganisatie inderdaad een intrinsiek gemeenschappelijk project is, omdat onze stem het meest kenmerkend voor ons is. En een stem kunnen we alleen individueel hebben door hem collectief te horen, te verstaan, te erkennen. Daar volgt een verantwoordelijkheid uit die ik verbind met de rol die duurzaamheid in ons leven speelt: om een stem te kunnen hebben moeten we zorg dragen voor de complexe en dynamische context waarin die stem gehoord kan worden.

Ik ben benieuwd naar wat de Twentse studenten over de toekomst van onze stem te zeggen hebben.